Krzyż Nowohucki

17 marca 1957 roku, podczas uroczystej procesji prowadzonej przez ks. prałata Stanisława Czartoryskiego, arcybiskup Eugeniusz Baziak poświęcił plac budowy pierwszego kościoła w Nowej Hucie. Drewniany krzyż stanął na miejscu planowanej świątyni — symbol nadziei w „mieście bez Boga".

Kilka miesięcy później Stowarzyszenie Architektów Polskich rozstrzygnęło konkurs na projekt kościoła. Zwyciężył projekt architekta Zbigniewa Solawy. Mieszkańcy Nowej Huty wierzyli, że ich kościół wkrótce powstanie.

Rankiem 27 kwietnia 1960 roku ekipa robotników zaczęła wykopywać drewniany krzyż. Władze komunistyczne postanowiły ostatecznie zakończyć sprawę „nielegalnego symbolu religijnego".

Pierwsze zareagowały kobiety wracające z porannych zakupów. Helena Musiał była jedną z pierwszych, które chwyciły za krzyż. „Kobiety z dziećmi, z blaszankami, stawiały te blaszanki, mleko się wylewało" — wspominała. Zdołały przegonić robotników i ustawić krzyż na nowo.

Na miejsce zaczęły przybywać oddziały milicji i ZOMO. Doszło do wielogodzinnych starć. Funkcjonariusze użyli pałek i gazu łzawiącego. Obrońcy krzyża odpowiedzieli ciskaniem kamieni i kostek brukowych. Tysiące mieszkańców Nowej Huty stanęło w obronie symbolu wiary.

Krzyż został obroniony. Ta spontaniczna akcja zwykłych ludzi stała się jednym z najważniejszych wydarzeń oporu wobec komunizmu w Polsce.

Po latach uporczywych negocjacji biskup Karol Wojtyła uzyskał wreszcie pozwolenie na budowę kościoła. W październiku 1967 roku ruszyła budowa kościoła parafii Matki Bożej Królowej Polski według projektu inż. arch. Władysława Pietrzyka.

Budowa trwała 10 lat. Tysiące parafian przynosiło kamienie z Tatr i Podhala. Kościół „Arka Pana" — o charakterystycznej, awangardowej bryle — stał się monumentalnym symbolem zwycięstwa wiary.

15 maja 1977 roku kardynał Karol Wojtyła konsekrował świątynię. Po dwudziestu latach walki Nowa Huta miała swój kościół.

W 47. rocznicę obrony Krzyża odsłonięto brązowy Pomnik Krzyża Nowohuckiego, zaprojektowany przez krakowskiego artystę rzeźbiarza prof. Stefana Dousę.

Monumentalna rzeźba ma prawie 5 metrów wysokości i waży około 600 kilogramów. Na pomniku wyryto słowa Jana Pawła II z homilii z 1979 roku — trwałe świadectwo nierozłącznej więzi Papieża z Nową Hutą.

Pomnik stanął w miejscu, gdzie w 1960 roku mieszkańcy stawili czoła komunistycznym władzom — wieczny symbol ich zwycięstwa.